Ağalık sistemi nasıl işliyor?

Ağalık sistemi nasıl işliyor?

Ağalık sistemi , toprak sahibi olmanın yanı sıra, üzerinde yaşayan insan toplulukları üzerinde de hak sahibi olmayı ifade eden feodal bir yapıdır. Bu sistemde:

• Toprak ağaları , topraksız veya az toprağı olan köylüleri ortakçı veya yarıcı olarak çalıştırır.
• Köylüler , ağanın toprağında çalışır ve elde ettikleri üründen ağanın belirlediği payı verirler.
• Ağalar , köylünün sağladığı gelire ve ürüne istediği derecede el koyar.
• Hukuksal düzen , ağalar tarafından sağlanır.
• Köylerde , ağaların belirlediği kanunlar geçerlidir.

Ağalık sistemi, özellikle Türkiye'nin Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde, aşiret yapılanması içinde varlığını sürdürmektedir.

Ağa ve ağalık arasındaki fark nedir?

Ağa ve ağalık arasındaki fark şu şekilde açıklanabilir: Ağa, Osmanlı döneminde askeri, idari makamlarda, padişah ailesine mensup kişilerde ve harem denetleyen görevlilerde kullanılan bir unvandır. Ağalık, ağa unvanının ifade ettiği sistemin adıdır. Türkiye'de Soyadı Kanunu'nun çıkmasıyla ağa unvanının resmiyeti kalmamıştır.

Ağalık sistemi ne zaman bitti?

Ağalık sistemi, 26 Kasım 1934 tarihinde Atatürk döneminde ağalık lakabının kullanılmasının yasaklanmasıyla resmi olarak sona ermiştir. Ancak, ağalık kurumunu oluşturan iktisadi ve toplumsal koşullar ortadan kalkmadığı için sistem tamamen ortadan kalkmamış, 27 Mayıs 1960 devriminden sonra 105 sayılı yasayla ağalardan 55 tanesinin batıda iskâna zorlanmasına rağmen varlığını sürdürmüştür. Şırnak'ın Beştüşşebap ilçesi Yeşilöz (Faraşin) yaylasına geri dönüş yapan Seydalı ailesi, 500 yıllık ağalık sistemine 2003 yılında son vermiştir.